Numero: 007258

Rubriko: Ekonomio

Redaktoro: Roland Rotsaert <rotsaert@esperanto.be>, oficeje <rotsaertr@ccrek.be>

Ilustra╝o: mi nur trovis unu malgrandan foton; mi sendas °in tra JP. - rr

Prioritato: 1

Korektita versio

MONDAJ FINANCOJ

Post la kunsido de financistoj en Prago

De la 26a °is la 28a de septembro en Prago okazis la 55a jarkunsido de Internacia Mona Fonduso (IMF) kaj de Monda Banko (MB), kun kunvenoj de ministroj pri financo, fakaj seminarioj, prelegoj, konferencoj, ktp.

Provo de dialogo

Volante eviti bruajn manifestaciojn kaj stratbatalojn fare de la kontrařuloj de la kunsidoj, kiel jam okazis dum similaj aran°oj alilande, la Še­a prezidanto Vßclav Havel invitis al la praga kastelo kaj la reprezentantojn de la financistoj, kaj iliajn kritikantojn. La dialogo okazis je sabato, la 23a de septembro, kaj partoprenis °in la gvidantoj de IMF kaj MB kaj iliaj kontrařuloj, ekzemple la reprezentantoj de la internacia movado Jubilee 2000, en kiu estas unuigita aro da ekleziaj organiza╝oj. Lař konstato de Šeestantaj ╝urnalistoj kaj observantoj, la dialogo aspektis kvazař tribunalo, en kiu la demandoj de la kontrařuloj havis entute negativajn intencojn sen iaj ajn pozitivaj proponoj ař racia argumentado. Ne mirinde, ke la respondoj de la prezidantoj de IMF kaj MB povis esti nur °eneralaj kaj retorikaj.

Krome, en unu el la seminarioj elpa■is ankař Bono Vex, la kantisto de grupo U2, kiel reprezentanto de Jubilee 2000. "La sola afero, pro kiu la homoj memoros la jaron 2000, estos, ke la riŠaj landoj pardonos la ■uldojn al la malriŠaj", li diris. "Doloras nin, kiam ni ekscias, ke en la plej malriŠaj landoj de la mondo mortas Šiutage dek nař mil infanoj pro manko de la baza prizorgo."

El diversaj landoj venis kelkaj miloj da junuloj por esprimi sian proteston kontrař la agadoj de IMF kaj MB kaj kontrař la ekonomia tutmondi°o °enerale. La Kongresan Centron Širkařis vicoj da kirasitaj policanoj, kaj kontrař ili staris grupoj da manifestaciantoj. Bon■ance ili estis konsiderinde malpli multaj ol la atenditaj tridek mil personoj.

La kunsidoj de la financistoj

La 26a de septembro estis la unua tago de la jarkunsidoj de IMF kaj MB. Sub influo de eksteraj manifestacioj la kunsidoj okazis sub la signo de serŠado de vojoj el la monda malriŠeco. Tio koncernas tri miliardojn da lo°antoj de la tero, kaj, se la °isnuna evoluo dařros, °i kreskos plu.

La unua parolanto estis prezidento Havel. Lař li: "La nuntempa vasta malriŠeco estas unu el la plej videblaj manifesti°oj de la kontrařdiroplena civilizo. La sola solvo de tio estas serŠi en ni kaj Širkař ni novajn fontojn de reciproka kompreno kaj solidaro, kapablon fari°i modestaj en la komuna intereso kaj fari ion bonan, eŠ kiam tio ne estas videbla kaj eble eŠ kiam neniu tion aprezas."

Lař la prezidanta sudafrika ministro pri financo, Trevor A. Manuel, la kreskanta proprieta malegaleco prezentas grandan dan°eron por la tutmonda ekonomio. La celo de kresko-strategio estas antař Šio krei laboreblecojn, sed samgrave estas altiri pliajn investantojn. Sed la inkubo por malriŠaj landoj estas aidoso, je kiu malsani°is °is nun 33 milionoj da homoj.

La direktoro de IMF, Horst K÷hler, konstatis, ke por sukcese batali kontrař la malriŠeco necesas ebligi al la evolulandoj liberan aliron al mondmerkatoj. Se la tutmondaj komerc-bariloj duoni°us, tio alportus al la evolulandoj 110 °is 140 miliardojn da usonaj dolaroj (USD) jare. ěis la jaro 2015 la nombro da homoj vivantaj en malriŠeco povus duoni°i. La evoluantaj ■tatoj al tio devus kontribui per tio, ke ili energie solvos siajn problemojn, kiel la koruptado ař militaj konfliktoj. En la batalo kontrař malriŠeco la plej grava afero estas privataj investoj, kiuj en la plej malriŠaj landoj jam estas enradiki°antaj.

La prezidanto de MB, James Wolfensohn, opiniis, ke la tutmondi°o devus esti ilo por akiri la ■ancojn kaj por envici°i en la mondan evoluon, do ne por senti timon kaj necertecon. Ne estas en ordo, ke la plej riŠaj 20 % de la monda lo°antaro akiras pli ol 80 % de la tutmondaj enspezoj. Ne estas en ordo, kiam 10 % de la lo°antaro akiras duonon de la nacia enspezo, kiel nun okazas en tro multaj landoj. Samtempe li alvokis la altenspezajn landojn altigi la porevoluigan helpon kaj disponigi tiel la financajn fontojn por pli granda kaj pli rapida redukto de ■uldoj kaj forigi la komercajn barierojn por malriŠaj landoj.

La nuligo de ■uldoj de malriŠaj landoj

La Internacia Mona Fonduso kaj la Monda Banko estas ofte kritikataj pro la nekonvena en■uldi°o de evolulandoj, kaj estas postulate forstreki iliajn ■uldojn. La financministroj de membro-landoj de IMF jam esprimis la intencon nuligi la plejmulton de la ■uldoj de la dudek plej malriŠaj landoj. La sen■uldiga programo post ioma tempo disvasti°os al 41 landoj.

La nuligo de ■uldoj estis unu el la Šefaj temoj de la praga Jarkunsido de la estraroj de IMF kaj MB. Oni intencas forstreki du trionojn de la ■uldoj, kio alportus centmilionojn da dolaroj, kiujn la registaroj utiligus por redukti la malriŠecon kaj por plifortigi socialajn programojn.

Sed la programo renkontas kritikon de precipe neregistaraj organiza╝oj, Šar °i estas ligita al pluaj programoj de lařstrukturaj modifoj, kies "klara interligo kun la pliprofundigado de la malriŠeco jam estas pruvita". Lař la kritikantoj montri°as, ke tio ne kondukas al redukto de ■uld-elspezoj, kaj ke en kelkaj landoj male la situacio ankorař plimalboni°is. La ■uldanteco de landoj de la tria mondo lař ili alti°as, okazas kriza redukto de elspezoj por la sociala sekurigo, sanprotektado kaj lerneja sistemo. En la landa ekonomio superregas eksportado, kio kařzas nepran malstabiligon de la ekonomio.

La ■uldo de la 41 plej en■uldi°intaj landoj nun atingas 75 miliardojn da USD, kaj jam en la jaro 2000 devus esti forstrekitaj ■uldoj je valoro de 30 miliardoj. Sed la ■uldantaj landoj devas akcepti aron da politikaj kaj ekonomiaj reformoj, kiuj garantios, ke la nove akiritaj financoj ne estos disipitaj. La landojn por la sen■uldiga programo oni pritaksas en du fazoj: unue ili devas pruvi la kapablon singardeme mastrumi per la subvencioj en la kadro de apogprogramoj, kaj en la dua fazo ili devas redukti la malriŠecon. La programo estis jam ratifita por Benino, Bolivio, Burkino, Honduro, Malio, Mařritanio, Mozambiko, Senegalo, Tanzanio kaj Ugando, kaj °is la fino de la jaro 2000 °i validos ankař por Ăado, Gambio, Gujano, Gvineo, Gvineo-Bisařo, Kameruno, Malavio, Nikaragvo, Ruando kaj Zambio. La ceteraj en■uldi°intaj landoj (°is la nombro 41) dume ne estas enprogramigitaj pro militaj konfliktoj, interna malstabileco, anarkio ař pro regantaj militistaj klikoj en tiuj landoj.

Konklude eblas konstati, ke la traktadoj de IMF kaj MB celis formuli la novan rolon de ambař institucioj en la tutmondi°a procezo sur la sojlo de la 21a jarcento. Ekzemple, dum la MB pli frue aplikadis la novliberalan politikon de persista privatigo kaj liberaligo, kio en pluraj landoj kondukis al ekonomia kolapso, nun oni komencas kompreni, ke necesas strategio celanta al la kvalito de la kresko kun emfazo sur la utiligo de la homa kapitalo, la respektoplena rilato al la naturo kaj la klerigo. La nova rolo de IMF kaj MB devas bazi°i sur la nova financa sistemo sufiŠe efika por la problemoj de la tutmonda ekonomio. Devus formi°i tiaspeca reguliga aparato, kiu ebligus la ekonomian disvolvi°on, sed samtempe limigus ties negativajn manifesti°ojn, kiel ekzemple la neregeblan potencon de iuj supernaciaj kompanioj.

Stratbataloj vekis antipation

La plenkunsido de IMF kaj MB tamen fini°is pli frue ol planite, jam je merkredo, la 27a de septembro, kaj la ╝ařdo estis dediŠita al gazetaraj konferencoj. Financistoj preferis forlasi Pragon pli frue, Šar Širkař la Kongresa Centro iuj manifestaciantoj atakis policanojn.

La provokoj kaj atakoj komencitaj je la 26a de septembro posttagmeze havis similan evoluon kiel alilande. Oni frakasis fenestrojn de kelkaj bankoj kaj la montrofenestrojn de du McDonalds-rapidman°ejoj sur la Venceslaa Placo. Interese, ke deko da aliaj Donaldoj tra Prago estis netu■ita. Sed okazis ankař atakoj kontrař simplaj lo°antoj de la urbo. Ăe praganoj tio vekis malamikan humoron kontrař la agresemaj manifestaciantoj, tiom pli, ke iuj ital- kaj hispan-lingvaj trupoj disfaldis ru°ajn flagojn kun kvinpintaj steloj kaj simboloj de martelo kaj serpo. Ăe­oj satspertis tiujn simbolojn dum kvar jardekoj, kaj neniam plu ili volus havi ilin denove. La agresemaj radikaluloj tial ne nur ne sukcesis ­aosigi ař malebligi la traktadojn de financistoj, sed samokaze ili perdis la simpation de la Še­a socio. Estas bedařrinde, ke la origine pacamaj radikaluloj tiamaniere disipis sian idean kapitalon. La homoj, kiuj komence simpatiis kun ili, baldař trovis, ke ne la vandaloj, sed la financistoj pravas. Ăe­a politikisto pri tio diris: "La mondo sen IMF kaj MB estus la mondo de lupoj."

Ji<r`'>Ý PATERA

 ;