Numero: 007219

Rubriko: moderna vivo

Redaktoro: P. Gubbins

Prioritato: 1

Korektita versio

AVIADO

Prefere pakete

En aviado gravan rolon por sekureco ludas la komunikado inter regturo kaj aviadilo. ěi okazas parole kaj lař sistemo, kiu ne multe diver°as de normala publika radistacia dissendado. Temas pri telefona radiofonio. La suma efiko de tia sistemo estas komparebla kun situacio, kiam oni volas ařskulti la vortojn de amiko en drinkejo, kie ankař multaj aliaj personaj parolas. Evidente, se pluraj personoj samdirekte samdistance samlařte parolas, oni havos problemon ařskulti la vortojn de nur unu persono.

Io tre simila okazas, se la pilotoj de pluraj aviadiloj hazarde decidas samtempe komuniki kun la regturo. Ili reciproke °enas sin. Same statas ekzemple Še la publikaj dissendadoj en la mezonda zono. Vespere oni Ši-zone ařdas ne plu malnodeblan miksa╝on el pluraj stacioj, kiuj dissendas samhore per la sama frekvenco.

Sed en radiofonia medio tio ne nepre estas tiel. Povas Še kelkaj radiofoniaj sistemoj ankař esti°i, anstatař kakofonio, pura silento. Rilate aviadon Ši-okaze piloto tute ne povas scii, ke li maltrafis ordonon de la regturo. Nur la registo mem povos konjekti tion, rimarkante, ke la piloto ař tute ne respondis, ař dum la plua konversacio respondas iel nelogike. La sola kontrolinstanco certiganta, ke konversacieroj nek perdi°is nek tordi°is, estas la konversacianoj mem. Te­nike tia komunikado estas jam principe nesekura.

Problemo solvebla

Alie statas pri "paketa" radiofonio. Jen dudirekta sistemo, kiun oni uzas por transporti datumojn. ěi estas komparebla kun faksado. Se oni volas sendi iom pli longan faksa╝on -- ekzemple 10-pa°an -- oni -- ne tute malprave -- ege malfidas sian faksilon. Por certigi, ke la afero funkciu, oni numeras Šiun sendotan pa°on de unu °is dek kaj aldonas specialan frontpa°on, kiu deklaras, ke sekvas 10 pa°oj.

Se nun dum la faksado, io meze misfunkcias, la ricevanto povos tuj rimarki, ke iu el la promesitaj pa°oj ne alvenis, ař simple ke la faksado ne °isfine sukcesis. Ăi-okaze oni povos telefoni al la sendinto kaj peti, ke tiu denove sendu la pa°ojn nericevitajn ař iel fu■itajn.

Tre simile statas pri la paketa radiofonio. Ăiu paketo ricevas numeron. Se nun paketo ne alvenas, ař pluraj paketoj eŠ alvenas en mal°usta vicordo, ař iuj paketoj koliziis kun la paketoj de tute alia komunikado, la ricevilo povas baze de la kunsenditaj paketnumeroj reordigi la tuton ař lařnecese peti pri la resendo de Šio, kio iel survoje perdi°is ař mutili°is. Alivorte la elementoj de la komunikada sistemo mem rimarkos, ke io mankas, kaj povos ařtomate eklanŠi Šiujn necesi°intajn resendojn. Tia komunikado estas principe sekura.

Paketo Še Šio Ši estas simple ujo por datumoj. Datumoj -- de nefakula vidpunkto -- povas esti la literoj de teksto ař eble iuj ciferoj, sed eblas ankař turni homan paroladon en fluon de ciferecaj datumoj. ěuste tio okazas en Šiu po■telefono. La po■telefona reto mem transportas nur datumojn kaj tute ne la paroladon mem en la formo, kiel °i alvenas de la mikrofono. Ăar Še tio Šiu transportpaketo ricevas numeron, po■telefona reto povas tuj ekkoni, se paketo perdi°is.

Unubate kvincentopon

Estas klare, ke °uste en tiom riska afero kiel aviado, la komunikado inter regturoj kaj aviadiloj estu lařpove sekura. Bedařrinde oni plu uzas malnovan nesekuran telefonan radiofonion kaj ankorař ne transmigris al la pli sekura paketbaza datuma radiofonio. Aldona avanta°o de la pli moderna paketa radiofonio estas la eblo samtempe transsendi skribajn mesa°ojn -- ekzemple oficialan permeson ekdeteri°i ař flugi je alia alto. Per tia sistemo same eblus ■alti iujn signallampojn por la piloto, kvazař trafikan semaforon, do ege pli sekura sistemo permesi ař malpermesi aviadilon flughavene starti, ol simple paroli kun la piloto.

Fine estas almenař te­nike imageble, ke oni ur°okaze telestirus la tutan aviadilon por rekte de la regturo malhelpi specifan mismanovron.

Evidente por tia transmigro oni devus reekipi Šiujn flughavenojn kaj Šiujn flugma■inojn, kio kostus monon vere nemalmultan. Aliflanke resti Še la malnova sistemo fronte al la hodiařa senŠese kreskanta flugtrafika denso kaj la el tiu rezultanta dan°ero de koliziantaj samsekundaj telefon-radiaj komunikadoj inter pilotoj kaj registoj kostos -- iam kaj iam -- homvivojn. Foje unubate eŠ tutan kvincentopon kiel tiam en Tenerifo en la jaro 1977a.

PEJNO Simono

 ;