numero: 007074

rubriko: politiko/eseo

foto-sugesto: neniu

prioritato: 2

HOMAJ RAJTOJ

Al pli justa mondo

Defendi homajn rajtojn, persekuti kaj persekutigi tiujn, kiuj kulpas pri torturoj kaj mortigoj, estas sendube nobla tasko. Aliflanke ne subtaksendas, ke en tia honeste justema agado ofte intermiksi°as ven°emaj sentoj de tiuj, kiuj suferis psikajn trařmatojn ař eŠ perdis proksimulojn. Sed altvalora strebado pri homara justeco devas konservi sian °ustan presti°on. Tial °i meritas zorgan analizon.

Tie, kie diabla malamo ař malica detruemo okazigas kruela╝ojn, forta kondamno certe pravas. Sed ju°isto, en sekura persona kaj profesia pozicio, nur malfacile povas kompreni la sintenon de homo, kiu agas en ekstrema zorgo pri siaj vivo kaj postvivo. Ankař la obsedo de religia, politika ař iel utopia aspiro kelkfoje pelas homojn al fanatikaj ekscesoj. La Ši-rilataj verdiktoj ne ignoru la fonon de tiaj misfaroj. Justeco, por konservi sian bone meritan respekton, Šiuflanke bezonas dařre profundan komprenemon.

Paco sen perforto

Noblaj intencoj ne aparti°u de realaj situacioj. Alie ili fiaskos. Tia dan°ero minacas la belan strebadon al homaro, kiu vivu en paco sen perforto. Ău oni kredas, ke eblas senperforte konvinki tiajn personojn, kiel ěingis-đano, Stalin kaj Hitler? Tiaj klopodoj antař nelonge tute fiaskis en Jugoslavio, Irako, Indonezio. Ůajnas tre bedařrinde, ke en iuj okazoj nur perforto sukcesas haltigi brutalecon kaj kruelon. Aliflanke tiu Ši fakto estas fojfoje uzata de tiranoj por pravigi siajn misfarojn. El tio eblas konkludi, ke ofte malfacilas konstati, kie trovi°as la vere porhomara starpunkto.

Alia problemo de homaj rajtoj fontas el ties limigita aplikeblo. Prezenti°as la demando, Šu Šiam kaj senkondiŠe oni insistu pri puno de kontrařhomaraj krimoj, eŠ se tio riskas ruinigi malfacilan pacon ař sanan evoluon al demokratio. Krome konstateblas, ke milite venkintaj ■tatoj hezitas kondamni siajn proprajn militistojn pro kontrařhomaj krimoj. Oni nur malofte ařdis kritikon kontrař bombardoj de ne-militistaj celobjektoj dum la dua mondmilito, ař pri koncentrejoj kaj masakroj en Sovetio.

Tiaj pensoj estas konsiderindaj rilate al trafa apliko de homaj rajtoj. Tio favoros sinceran strebadon al pli justa, pli nobla nivelo de la homaro.

Werner SCHAD

 ;