Numero: 007063

Arto: arosjev@mail.ru

Prioritato: 3

NEKorektita versio

EGIPTIO

Um Keltum'

Antař 25 jaroj okazis en la egipta Šefurbo Kairo unu el la plej grandaj amaskunvenoj en la historio de la araba mondo: milionoj da homoj plenigis la stratojn. Ne temis pri manifestacio ař milita parado, sed pri funebra procesio. Mortis Um Keltum'1, la "stelo de la oriento", ař, kiel nomis ■in simple la egiptoj, "la sinjorino".

Estas malfacile per nuraj vortoj doni tařgan impreson pri la signifo de Um Keltum' por la araba kultura vivo. Ăiuj araboj, de Maroko °is Irako, de simpla laboristo °is re°o ař ■tatprezidanto, konsentas ke ■i estis la plej granda el la arabaj kantistoj. Kaj eŠ konkurencaj samtempaj kantistoj, kiel Muhamad Abd El Ţahab' (konsiderata la plej granda komponisto de la araba klasika epoko) ař Farid' El Atra■ (fama kantisto, komponisto, kaj liutisto) malka■e admiris ■in. La vendo de ■iaj diskoj ne malkreskas, eŠ 25 jarojn post ■ia morto. Antař nelonge aperis kompleta eldono de ■iaj registra╝oj sur 72 kompaktaj diskoj. Ařskultantoj de arabaj radiostacioj senŠese petas reařdigi ■iajn 280 kantojn. Cetere, "kanto" estas misgvida vorto: multaj el ili estas multpartaj plurhoraj muzika╝oj, pli similaj al operoj por unu voŠo ol al kantoj lař eřropa tradicio.

Um Keltum' naski°is Širkař la jaro 1904 en malriŠa familio en malgranda egipta vila°o. Ůia patro estis muezino kaj instruis la malfacilan arton de islamaj religiaj kantoj al sia filino; tiu instruado estas kutime rezervita al knaboj. La belega voŠo de la knabino rapide fami°is en la regiono, kaj baldař ■i kantis Še Šiaj familiaj festoj. Ůi do decidis iri al Kairo kaj komenci karieron pri muziko -- malfacilega afero por malriŠa knabino. Ůi tamen brile sukcesis kaj post kelkaj jaroj estis famega en la tuta araba mondo.

Pri ■ia privata vivo oni scias malmulton; ■i vivis preskař ka■e kaj evitis intervjuojn. Ůia sola kontakto kun la publiko estis ■iaj koncertoj. Dum pli ol tridek jaroj ■i donis koncerton Šiun ╝ařdon vespere, kaj tiuj koncertoj estis dissendataj per radiostacio tra la tuta araba mondo. Neniu, eŠ ne registaro, ařdacis anonci ion ajn gravan dum tiuj vesperoj, Šar oni sciis ke Šiuj ařskultas la koncerton. La tekstoj de ■iaj kantoj, verkitaj de famaj egiptaj poetoj, estas tiom konataj ke cita╝oj el ili estas uzataj kvazař proverboj. La melodiojn, verkitajn de la plej bonaj egiptaj komponistoj, fajfas la infanoj en la stratoj. Apenař eblas troigi la elstaran rolon de Um Keltum' en la araba muziko.

Al ařskultanto ne alkutimi°inta al la klasika araba muziko (rilate al araba muziko, "klasika" indikas la periodon de 1930 °is 1960, en kiu revigli°is la kultura vivo, Šefe en Egiptio, post la longa turka okupado), la kantoj de Um Keltum' sonas strangaj kaj komence kutime neplaŠaj. La araba muziko karakterizi°as per komplikaj ritmoj kaj eŠ pli komplikaj melodioj, kiuj Šerpas el pli ol cent tonaloj, el kiuj la eřropa muziko konas nur du (la ma╝oran kaj la minoran). Multaj el tiuj gamoj enhavas notojn kiuj trovi°as inter du najbaraj eřropaj notoj, kaj tiuj sonoj ■ajnas mal°ustaj al netrejnita orelo. Leganto, kiu deziras konati°i kun la muziko de Um Keltum', atente ařskultu unu el ■iaj kantoj plurfoje antař ol rezigni. Bona komenco estas "Al Atlal"' ("La Ruinoj") ař "Enta umri" ("Vi estas mia vivo"), eble ■iaj du plej famaj kantoj. Ankař helpas antaře konati°i kun la samperiodaj kantoj de Farid' El Atra■ ař Abd El Halim' Hafis, kiuj estas pli mallongaj kaj pli simplaj. La rekompenco estas la kapablo °ui tre riŠan muzikan kulturon, kiu tamen apenař estas konata ekster °ia originregiono.

Konrad HINSEN

1. La literumado de arabaj nomoj en latina skribo estas tre ­aosa, Šar preskař Šiu ařtoro uzas sian propran sistemon. Oni trovas plej ofte la varia╝ojn Oum Kaltoum, Oum Kalsoum, kaj Oum Kalthoum, sed ekzistas ankorař aliaj.

 ;