fel-kodo: pagu-n

numero: 006885 (aperu apud 84!!)

rubriko: politiko

foto-sugesto: kune sendata kromdosiero 006885.jpg (klarigo sube)

prioritato: 1

OPINIO

Kiu estas J÷rg Haider?

La estro de la Libereca Partio, J÷rg Haider, ne estas ano de la ařstria registaro sed restas landestro de Karintio (plej suda federacia lando de Ařstrio) por la periodo 1999-2004. Sed kiu estas Haider? Kial li estas dařre atakata de Šefe maldekstrema gazetaro? Kial pro li la aliaj 14 EU-■tatoj kaj Israelo decidis parte izoli Ařstrion je politika nivelo?

Haider naski°is en 1950 en Supra Ařstrio. Kiel 16-jarulo li aperigis gazetartikolon kun titolo "Kiom germana estas Ařstrio?" Inter 1970 kaj 1974 li estis estro de Libereca Junularo (germane: Ring Freiheitlicher Jugend); de 1983 °is 1986 ano de la karintia parlamento. En 1986 li fari°is estro de la Libereca Partio (germane: Freiheitliche Partei) kaj inter 1986 kaj1989 li estis ařstria parlamentano. En 1989 li estis elektita karintia landestro.

Naziaj kruela╝oj

En 1991 li parolis pri tiama, lař li mizera laborloka politiko kaj aludis, ke "kompare al tiu la nacisocialistoj (1933-45) faris bonordan (germane: ordentliche) tian politikon." La aliaj partioj taksis tion "bagateligo de la naziaj kruela╝oj" kaj Haider devis rezigni pri la landestreco. Post politikaj sukcesoj de la Libereca Partio (LP) li fari°is denove karintia landestro ekde 1999.

Mi studis la intervjuojn kun Haider (kiun, parenteze, mi ofte vidis okaze de televida diskutado: li estas multscia, simpatia, trafe reaganta, foje atakanta kaj nepripensanta, humurema; iu, kiu aspektas sana kaj pli juna ol li estas). Kaj, surbaze de la intervjuoj, mi konkludis, ke ofte temas pri intenca misfamigo pere de lerta ╝urnalismo. Jen modelo, kiun oni aplikis kontrař la iama ařstria ■tatestro Waldheim [valdhajm]:

Demando: Kion vi diras pri la jaroj 1933 °is 1945?

Respondo: Okazis eventoj, kiujn mi plenforte malaprobas.

Demando: Ău? Do vi nomas la naziajn kruela╝ojn "eventoj"?

Per tiu metodo oni "pruvis", ke Haider estas "nazio". Plia ekzemplo: Haider iam diris, ke en nazia punejo (germane: Straflager) oni neniigis homojn. Sekvis diskuto, ke li ne bagateligu koncentrejon (germane: Konzentrationslager) al punejo. Tamen en la vortaro de la germana lingvo, kiun Šiu ařstria lernanto havas, oni legas: "Konzentrationslager: Straflager ...".

Korektu la protokolon

La Verda Partio plej protestis kontrař la nova koalicio. Estas por °i embarase, ke verda parlamentanino ankař uzis "punejo" anstatař "koncentrejo". Poste ■i postulis, ke oni korektu la parlamentan protokolon.

La pinto de la misfamigo venis, kiam estis klare, ke la Socialdemokrata Partio perdos sian influon en la registaro. Dum la stokholma konferenco pri la amasmurdado meze de januaro, Šefministro Klima, eble iel subtenata de ■tatprezidanto Klestil, kvazař mendis la EU-bojkoton, kiun subtenis ankař Israelo. Tamen ne eblis malhelpi estigon de la nova koalicio.

Ău nun venos nova germana diktatoro? Nepras kompari la situaciojn de Ařstrio en 1920 kaj en 2000. Tiam la lando suferis pro malsato, manko de energio, senlaboreco. La aliancintoj malpermesis la ali°on al Germanio (vidu MONATOn, 2/1999), kiun deziris ařstroj. Inflaciego malriŠigis la popolon kaj la politika sistemo estis nestabila.

Rasismo punata

Hodiař Ařstrio estas forte ligita ekonomie kaj kulture al Germanio kaj al Eřropa Unio kaj °i estas unu el la plej riŠaj landoj en la mondo. La ege maloftaj agoj rilate al politika ekstremismo kaj rasismo estas severe punataj. Plue Ařstrio akceptis centmilojn da rifu°intoj el la tuta mondo, inter tiuj miloj da judoj el iama Sovetunio. Multaj restis -- oni nur trafoliumu vienan telefonlibron.

En Vieno estas juda kaj araba gimnazioj kaj aliaj institucioj por minoritatoj (vidu MONATOn, 3/1999). ┼urnalistoj estas bonvenaj por studi la situacion loke anstatař centfoje ripetadi vortojn ■iritajn el la kunteksto kaj histerie inciti nesciantajn legantojn kaj ařskultantojn kontrař neekzistanta monstro.

Kalumnioj

Mi mem vivas en Ařstrio jam 50 jarojn kaj neniam vidis ian rasisman agadon. Mi instruas ekde 25 jaroj en gimnazio, en kiu la gepatroj de unu triono de la gelernantoj ne parolas la germanan kiel nacian lingvon. Tamen neniam okazis dum tiu tempo ia kontrařfremdula atako. Dum oni kalumnias mian landon, mi legas en gazetoj, ke en suda Hispanio okazas multtaga pogromo kontrař marokanoj, en El Ejido [el e­ido]; Israelo ╝etas bombojn en suda Libano kaj Ruslando festas la "finan solvon" de la milito en ĂeŠenio.

Kia estas la Libereca Partio? Lař balotantoj temas Šefe pri laborista partio. LP-anoj kaj -politikistoj estas tamen kaj dekstremaj kaj maldekstremaj. Ili ne hezitas priparoli aktualajn tiklajn aferojn en Ařstrio: pensioj, fremdlaboristoj, fidrogoj. Ili estas kontrař plia enmigrado, tamen por integrado de la multaj ne-germanlingvanoj. Ili celas subteni familiojn kun multe da infanoj. LP estas popolproksima, novtipa partio.

Walter KLAG

"Por ni gravas la homoj": jen elekto-frapfrazo de la Libereca Partio kun maldekstre LP-Šefo J÷rg Haider kaj pinta LP-kandidato, la paper-industriisto Thomas Prinzhorn, kiu ne i°is ano de la nova registaro.

 ;